حضرت آيت اللّه العظمي مکارم شيرازي

متن جوابيّه آيت اللّه العظمي مکارم شيرازي به سؤالات مختلف مردم درباره وظائف مسلمانان در ايّام عاشورا و مراسم عزاداري حسيني عليه السلام
باسمه تعالي
بدون شک عزاداري سالار شهيدان از افضل قربات و احياي خون آنان مايه نجات در دنيا و آخرت است.
افراد ناآگاه و بي خبر ، حادثه خونين کربلا را مربوط به گذشته مي پندارند، و از تکرار سوگواري ما در هر سال دچار تعجّب مي شوند، در حاليکه آگاهان آن را مربوط به يک جريان مهم و مستمر در سراسر زندگي بشر مي دانند، که در کربلا به اوج خود رسيد، و به عنوان يک الگوي جاودانه در تاريخ اند.
و آن جريان مبارزه با ظلم و کفر و بيدادگري و ترجيه مرگ سرخ توأم با آزادگي بر زندگي  ذلت بار و ننگين استن آنها مي گويند چرا شما براي حادثه اي که مربوط به سيزده قرن پيش است اشک مي ريزيد؟ ولي نمي دانند که اشک ما اعلان جنگ به ظالمان و بيدادگران و زشتکاران در هر زمان است. قطره هاي اشکي که از روي معرفت نسبت به اهداف والاي حسين (ع) و يارانش جاري مي شود گلوله هاي آتشيني است بر ضد تبهکاران و جنايت کاران تاريخ، و گوهرهاي گرانبهايي است براي هديه به مظلومان و ستم ديدگان و ملت هاي دربند، و اين است معني کل يومٍ يومِ عاشورا و کل عرضٍ عرضِ کربلا.
و به همين دليل هميشه طاغوت ها و دشمنان از انجام اين مراسم در هراسند و مي خواهند آن را به تعطيل بکشانند. و درست به همين دليل ما مي گوييم به هر قيمت که ممکن شود بايد اين مراسم حفظ گردد، حتي در بعضي کشورها که دشمنان اهل بيت قصد خاموش کردن اين چراغ فروزان را داشتند و از ما سؤال کردند گفتيم به هيچ قيمت عقب نشيني نکنيد، ولو بلغ ما بلغ، و هر چند خون خود را در اين راه نثار کنيد.
درست است که اين مراسم ذاتاً مستحب است ولي زنده نگه داشتن آن در مواردي از اجب واجبات است.در اينجا لازم مي دانم همه برادران و خواهران ايماني را به چند نکته توجه دهم:
1.بايد همه بکوشند با خالص ترين نيّات در اين مراسم شرکت جسته ، و قلب و روح خود را در اختيار سالار شهيدان قرار دهند، و به اهداف والاي اين قيام بزرگ تاريخ اسلام و بشريّت بيانديشند، و گويندگان عزيز و نويسندگان محترم اهداف مهم اي قيام پربار را تشريح کرده ، و سوگواران را روز به روز با آن آشناتر سازند تا مصداق کامل «عارفاً بحقّه» حاصل گردد.
2.برادران و خواهران ایمانی باید خلوص این مراسم را از اموری که مخالف شرع اسلام و دستورهای پیشوایان بزرگ دین است حفظ کنند و از هر کاری که بهانه به دست دشمنان می دهد بپرهیزند و نیز از اعمالی مانند قمه زدن و قفل در تن کردن و امثال آن که رهبر معظّم انقلاب در بیانات پربار خود به آن اشاره نمودند اجتناب جویند.
زیرا این اعمال دست آویزی به دست دشمنان خواهد داد تا کل این مراسم عظیم سازنده را زیر سؤال برند، قمه را باید بر سر دشمن کوبید نه بر سر دوست، قفل را باید بر دهان دشمن زد، نه بر تن دوست، درست است که انگیزه این افراد عشق به امام حسین(ع) و مکتب اوست ولی باید توجّه داشت که مقدّس بودن انگیزه به تنهایی کافی نیست باید نفس عمل هم مقدّس باشد، کیفیت عزاداری یا باید در نصوص اسلامی وارد شده باشد و یا مشمول عمومات و اطلاعات ادلّه گردد، و این گونه کارها مسلّماً نه منصوص است و نه نه مصداق عزاداری در عرف عقلا و اهل شرع، به علاوه موانعی نیز از نظر شرع در برابر آن قرار دارد، و به تعبیر دیگر نه مقتضی شمول عمومات موجود است و ه مانع مفقود.
درست است که جمعی از بزرگان فقهای پیشین، قدس اللّه اسرارهم، اجازه بعضی از این امور را در عصر خود به دلایل خاصّی داده اند وای آنها هم اگر در عصر ما و شرایط زمان ما بودند به عقین طور دیگری فتوی می دادند.
3.باید توجّه داشت که هدف اصلی قیام امام حسین (ع)همان گونه که در وصیت تاریخی آن حضرت آمده احیای امر به معروف و نهی از منکر بود بر همه عاشقان مکتبش لازم است این دو فریضه الهی و قرآنی را زنده کنند و به امام و پیشوای بزرگشان اقتدا نمایند، و از طریق صحیح و حساب شده با منکرات به مبارزه برخیزند و با گفتار و اعمال خود معروف را زنده کنند.
خداوندا همه ما را از پیروان راستین مکتب آن بزرگوار قرار داده، و مشمول شفاعتش در دنیا و آخرت بنما، آمین یا رب العالمین
قم- ناصر مکارم شیرازی
26/3/73مطابق باششم محرم الحرام 1415

 

حضرت آيت اللّه العظمي فاضل لنکراني

از هر نوع عملي که جنبه توجيه پذيري ندارد و موجب سوء استفاده مغرضان و موجب وهن مذهب مي شود بايد اجتناب کرد. با توجه به گرايشي که نسبت به اسلام و تشيّع بعد از پيروزي انقلاب اسلامي ايران در اکثر نقاط جهان پيدا شده و ايران اسلامي به عنوان ام القراي جهان اسلام شناخته مي شود و اعمال و رفتار ملت ايران به عنوان الگو و بيانگر اسلام مطرح است لازم است در رابطه با مسائل سوگواري  و عزاداري سالار شهيدان حضرت ابي عبداللّه الحسين عليه السلام به گونه اي عمل شود که موجب گرايش بيشتر و علاقه مندي شديدتر به آن حضرت و هدف مقدّس وي گردد. پيداست در اين شرايط مسئله قمه زني نه تنها چنين نقشي ندارد بلکه به علت عدم قابليت پذيرش و نداشتن هيچ گونه توجيه قابل فهم مخاطبين،نتيجه سوء بر آن مترتب خواهد شد.لذا لازم است شيعيان علاقه مند به مکتب آن امام از آن خودداري کنند و چنانچه در اين موردنذري وجود داشته باشد نذر واجد شرايط صحت و انعقاد نيست.

 

حضرت آيت اللّه العظمي خوئي

در صورتي که موجب ضررمعتدٌبه يا هتک و توهين به مذهب باشد جايز نيست.

 

حضرت آيت اللّه العظمي خامنه اي

هر کاري که براي انسان ضررداشته يا باعث وهن دين و مذهب گردد حرام است و مؤمنين بايد از آن اجتناب کنند قمه زني علاوه بر اينکه  از عرفي از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمي شود و سابقه اي در عصر ائمه، عليهم السلام، و زمان هاي بعد از آن نداردو تأييدي هم به شکل خاص يا عام از معصوم عليه السلام در مورد آن نرسيده است. در زمان حاضر موجب وهن و بدنام شدن مذهب مي شود. بنابراين در هيچ حالت جايز نيست.

 

امام خميني (ره) :

در وضع موجود قمه نزنند.

 

نقشه سيا در رابطه با فرهنگ عاشورا

اخيراً کتابي به نام «نقشه اي براي جدايي مکاتب الهي» در آمريکا انتشار يافته که در گفتگوي مفصّلي با دکتر مايکل برانت يکي از معاونان سابق سيا(سازمان اطلاعاتي مرکزي آمريکا) انجام شده است. وي در اين مصاحبه از اسرار تکان دهنده اي پرده برداشته است و در جريان اتهام کارکنان سيا به فساد مالي به طور ناخودآگاه اعتراف کرده است که در اين سازمان مبلغ نهصد ميليون دلار براي سازمان دهي مبارزه با تشيع اختصاص يافته بوده است.گفتني است که «دکتر مايکل برانت» در بخش مذکور فعّاليت داشته ولي چندي پيش به خاطر فساد مالي و اداري از کار برکنار شده و او نيز از باب انتقام جويي خيلي از اسرار محرمانه را بر ملا کرده است. او رد اين زمينه مي گويد که بعد از مدت ها  تحقيق به اين نتيجه رسيديم که قدرت رهبر مذهبي ايران و استفاده از فرهنگ شهادت در انقلاب ايران تأثير گذار بوده است.ما همچنين به اين نتيجه دست يافتيم که شيعيان بيشتر از ديگر مذاهب اسلامي فعّال و پويا هستند.در اين گردهمايي تصويب شد که بر روي مذهب شيعه تحقيقات بيشتري صورت گيرد و طبق اين تحقيقات برنامه ريزي داشته باشيم . به همين منظور چهل ميليون دلار به آن اختصاص داديم و اين پروژه در سه مرحلهبه ترتيب زير انجام شد…پس از نظر سنجي ها و جمع آوري اطلاعات از سراسر جهان به نتايج مهمي دست يافتيم و متوجه شديم که قدرت مذهب شيعه در دست مراجع و روحانيت مي باشد…
اين تحقيقات ما را به اين نتيجه رساند که به طور مستقيم نمي توان با مذهب شيعه رودررو شد و امکان پيروزي بر آن بسيار سخت است و بايد پشت پرده کار کنيم. ما به جاي ضرب المثل انگليسي اختلاف بيانداز و حکومت کن، از سياست اختلاف بيانداز و نابود کن استفاده کرديم و در همين راستا برنامه ريزي هاي گسترده اي را براي سياست هاي بلند مدّت خود طرح کرديم، از جمله حمايت از افرادي که با مذهب شيعه اختلاف نظر دارند و ترويج کافر بودن شيعيان به گونه اي در زمان مناسب عليه آنها توسط ديگر مذاهب اعلام جهاد شود. همچنين بايد تبليغات گسترده اي را عليه رهبران و مراجع ديني شيعه صورت دهيم تا آنها مقبوليت خود را در ميان مردم از دست بدهند.
يکي ديگر از مواردي که بايد روي آن کار مي کرديم موضوع فرهنگ عاشورا و شهادت طلبي بود که هر ساله شيعيان با برگزاري مراسمي اين فرهنگ را زنده نگه مي دارند. ما تصميم گرفتيم با اضافه يا حفظ کردن رسوماتي در عزاداري که با عقايد شيعه منافات داشته باشد و همچنين حمايت هاي مالي  از برخي سخنرانان و مداحان و برگزار کنندگان اصلي اين مراسم که افرادي سودجو و شهرت طلب هستند عقايد و بنيان هاي شيعه و فرهنگ شهادت طلبي را سست و متزلزل کنيم و مسائل انحرافي را در آن بوجود آوريم به گونه اي که شيعه يک گروه جاهل و خرافاتي به نظر آيد. و اين گونه ، تشيّع که داراي قوت منطقي است تبديل به مذهبي درويش محض مي شود واز درون پوک و تو خالي مي گردد و در ذهن عوام النّاس، نفرت و در خود شيعه، افتراق و پراکندگي گسترش مي يابد.در مرحله بعد بايد مطالب فراواني عليه مراجع شيعه جمع آوري شده و به وسيله مداحان و نويسندگان سودجو انتشار دهيم و تا سال 2010ميلادي(1389شمسي) مرجعيت را که سدّ راه اهداف ما مي باشند تضعيف کرده و آنان را به دست خود شيعيان و ديگر مذاهب اسلامي نابود کنيم و در نهايت تير خلاص را بر اين فرهنگ و مذهب بزنيم. دکتر مايکل برانت در پايان مي گويد: تا کنون به بعضي از اين برنامه ها عمل شده و بعضي ديگر در حال اعمال است و مقداري نيز جزء برنامه هايي است که بايد در آينده عمل شود

 

هدف توجيه گر وسيله نيست

براساس مباني ديني، هدف توجيه گر وسيله نيست و تنها با استفاده از روش ها و ابزارهاي مجاز و مشروع است که اقامه مجالس و مراسم عزاداري عبادت شمرده مي شود و اين محافل را به اهداف والاي نهضت کربلا نزديک مي کند.إنّما يتقبل اللّه من المتّقين.آن هنگام که فرزندان آدم قرباني کردند و قرباني يکي پذيرفته و از آن ديگري مردود شد، هابيل درپاسخ قابيل که او را به کشتن تهديد کرده بود،اعلام کرد:«همانا اللّه از تقوا پيشگان و پرهيزگاران مي پذيرد.» اين سخني است که در همه جا، ساري و جاري است، از جمله در مراسم حسيني.چگونه مي توان در رثاي سيدالشهداء و مصائب جان سوز او، در ماتم نشست ولي مراسم او را با انجام اعمالي که بوي گناه مي دهد سرپا نگه داشت.مراسم عزاداري چنانچه با کار خلاف شرع و آميخته با گناه و ارتکاب حرام باشد، نمي توان براي آن چندان ارزشي قائل شد.به قول حاج ميرزا حسين نوري (ره):
مستحب هر چند بسيار بزرگ باشد با حرام هر چند بسيار محقّر باشد، نتواند معارضه کند و طاعت الهي را نتوان به وسيله امري که سبب غضب و سخط اوست به جاي آورد و به آن نزد خداوند تبارک و تعالي، متقرّب شد بلکه مورد و محلّ تمام مستحبات آن فعلي است که به حب ذات جايز و مباح باشد.

 

آساني شريعت

با اندكي تاْمل و دقت در متن دين اسلام در خواهيم يافت كه اساس و بناي آن بر آساني  و از بين بردن هرگونه آزار و اذيت به فرد مكلّف و ديگران گذاشته شده است؛ چنانچه با مطالعه و بررسي آيات قرآني  كه از چارچوب كلي حاكم بر دين سخن مي گوي، ميبينيم كه اين آيات به روشني از آسان گيري و سخت نبودندين خبر داده اند. در اين آيات، مشقت زياد(حرج) از ساحت شريعت نفي شده است. تعدادي از اين آيات را در زير مشاهده مي كنيد:
« و ما جعل عليكم في الدّين من حرج»؛«و براي شما در دين هيچ تنگنايي قرار نداد.»
«يريداللّه بكم اليسر و لا يريد بكم العسر»؛«خداوند براي شما خواستار آساني است و برايتان سختي نمي خواهد.»
«يريداللّه أن يخفّف عنكم»؛«خداوند مي خواهد كار را بر شما آسان كند.»
«ما يريد اللّه ليجعل عليكم مّن حرج»؛«خداوند(در دين) هيچ گونه سختي براي شما قرار نخواهد داد.»
اگر به سنّت هم سري بزنيم، احادبثي هماهنگ با آيات ياد شده را مي يابيم، چنانچه رسول خدا، صلي اللّه عليه و آله، مي فرمودند: لا ضرر و لا ضرار في الاسلام، الاسلام يزيد خيراً ولا يزيده شرّاً؛ « در اسلام ضرر و زيان رساندن به خود و ديگري ممنوع است؛ زيرا اسلام بر خير مسلمانان مي افزايد و شري به او نمي رساند»
و همچنين ايشان فرموده اند:
يا ايّها الناس إنّ دين الله يسر؛« اي مردم ! همانا دين خدا آسان است.»
در حديث نبوي معتبر ديگري فرموده اند:
اتِيتكم بالشّريعة السّهلة السّمحة؛«برايتان شريعتي آسان و نادشوار آورده ام.»
پس در اسلام هيچ گاه سختي و ايذاء نفس خواسته نشده، به صورتيكه در نماز كه بهترين عبادات است، اگر ايستاده نماز خواندن براي كسي دشوار باشد، به او اجازه داده شده كه نشسته نماز بخواند، اگر چه مي دانيم كه با ايستاده نماز خواندن ضرر جدي به آن شخص وارد نخواهد شد .واگر باز نيز فرد قادر نبود  بدين صورت نماز بخواند  مي تواند حتي  نمازش را خوابيده بخواند. همچنان كه بسياري از عبادات ديگر نيز با احتمال ايذاء نفس باطل و حرام مي گردند. كه همه اينها براي راحتي مكلّف  و دور بودن او از هرگونه آذار و اذيت است رسول خدا، صلي اللّه عليه و آله، در اين رابطه مي فرمايند:
بعثت بالحنيفية السّمحة، ومن خالف سنّتي فليس منّي؛«من براي آوردن دين آسان حنيف برگزيده شده ام و هر كه با سنّت و روش من مخالفت كند از من نيست.»
يسُّروا و لا تعسُّروا، و سكّنوا و لا تنفروا؛«آسان گيريد و سخت مگيريد و مردم را در دين ثابت كنيد و آنها را از دين متنفّر نكنيد.»
با توجه به آنچه گفته شد آيا مي توان تصوّر كرد كه اسلام بگويد كه با شمشير بر سر خود بزنيد، عملي كه بعضي توانائي ديدن آن را ندارند چه برسد به انجام آن.
چه شده كه قاعده نفي عسر و حرج و آساني دين و شريعت چنين ناديده انگاشتهخ مي شود؟ آيا موقع آن نيست كه اندكي تاْمل كنيم و دين را از خرافات و اوهامي كه به آن افزوده ايم پاك سازيم، كه «إنّ الدّين أوسع من ذالك» و «إنّ الدّين ليس بمضيق».

 

تبعات بهداشتي و رواني قمه زني

تبيين دلائل حرمت قمه زني:3.تبعات بهداشتي و رواني قمه زني
*عوارض بهداشتي قمه زني
قمه زني از لحاظ بهداشت رواني سلامي فرد و جامعه را به مخاطره مي اندازد. به اعتقاد كارشناسان بهداشتي و متخصصان امور بهداشتي قمه زني از يك سو ممكن است باعث خونريزي، عفونت هاي موضعي و قطع شدن برخي عروق و اعصاب فرد قكه زن شود و از سوي ديگر مي تواند بيماري هاي عفوني خطرناكي همچون هپاتيت ب را در جامعه گسترش دهد.
دكتر حسين ملك افضلي استاد دانشگاه تهران مي گويد:«با توجه به اين كه پوست سر داراي گردش خون خوبي است، حتي جراحات كوچك آن هم مي تواندخونريزي فراواني به همراه داشته باشد.»
وي سپس خون ريزي، ايجاد جوشگاه ناهنجار(محل ترميم زخم بدشكل) عفونت موضعي و قطع شدن برخي عروق و اعصاب رااز جمله عوارض فردي قمه زني ذكر مي كند و مي افزايد:
«احتمال بروز شوك ناشي از كم شدن حجم خون (به دليل خونريزي شديد) احتمال بروز آني(كم خوني)احتمال انتقال عفونت از بيرون جمجمه به درون آن و بروز عفونت هاي خطرناكي همچون منن‍ژيت، احتمال بروز كزاز و احتمال آلوده بودن قمه مورد استفاده و انتقال بيماري هاي عفوني خطرناكي همچون هپاتيت ب و حتي در موارد نادري بيماري هاري وجود دارد.»
عده اي از متخصصان مغز و اعصاب معتقدند كه قمه زني خطر ابتلا به عفونت هاي پوست و عفونت هاي است استخواني را در بر دارد و ممكن است عفونت هاي عمقي ناشي از قمه زني كانون هاي چركي داخل نسج مغز موسوم به آبسه را ايجاد كند. آنان همچنين شكستگي استخوان هاي جمجمه و فرو رفتگي آن، پارگي سيستم وريدي مغز و مرگ سلولي را در قمه زني محتمل مي دانند.
*اثرات زيان بار اصابت قمه بر مغز
دكتر علي رضا زالي جراح مغز و اعصاب و استاديار دانشكده پزشكي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي در مورد قمه زني مي گويد:
«پوست و مو، استخوان و نسج مغزي زير استخوان در جريان اصابت قمه ممكن است دچار آسيب شوند. قسمت اعظم سيستم وريدي مغز كه زهكشي تمام مغز را به عهده دارد و سينوس «بلياژيتال» ناميده مي شود، ممكن است در مسير اصابت قمه قرار بگيرد كه اين مسئله ممكن است باعث ايجاد مشكلاتي نظير، لختگي، پارگي و جراحت هاي وريدي  و خونريزي بسيار شديد شود. بعضي اوقات اصابت قمه باعث مي شود كه قطعات استخواني زيرين شكسته شده و به داخل فرو رود كه اصطلاحاً شكستگي فرو رفته ناميده مي شود.
در شكستگي فرو رفته خطري كه وجود دارد اين است كه مي تواند در آينده كانون هاي عفونت در آنجا شكل بگيرد.همچنين با توجه به اينكه  رد زير استخوان جمجمه پرده مغز قرار گرفته  و اصابت قمه ممكن است باعث شود عفونت به پرده مغز هم راه پيدا كند و موجب مننژيت و عفونت هاي عمقي مغز شود، ضمن اينكه خود نسج مغز هم ممكن است به علت اصابت قمه دچار كوفتگي،خونريزي و عوارض ديگر شود.»
وي مي افزايد :«اصولاً در اثر ضربات نوك تيز كه به مغز وارد مي شود چون اين نوالحي داراي پوست هستند، ممكن است بات اصابت اجسام نوك تيز، مو و اجسام خارجي به داخل راه پيدا كنند كه اين خطر عفونت را چند برابر مي كند و ممكن است اين مسئله از چشم پزشك هم مخفي بماند، يعني نگاه ظاهري در زخم اين بيماران ممكن است مشكلات را چندان هويدا نكند ولي ممكن است بينار با يك مدت زمان تاْخيري علايم عفوني پيدا كند.»
*تاْثير قمه زني بر كودكان
قمه زني مي تواند تعادل رواني برخي افراد حساس جامعه را نيز بر هم بزند. متخصصان روانپزشكي معتقدند قمه زني در روحيه افراد حساس جامعه  از جمله كودكاني كه شاهد اين عمل هستند اثرات منفي بر جاي مي گذارد. آنان مي گويند از آنجايي كه نمي توان كودكان را نسبت به اين كار توجيه كرد، ممكن است قمه زني باورهاي مذهبي آنان را سست نمايد. دكتر مهدي بينا دانشيار رشته روانپزشكي در مورد اثرات قمه زني بر روحيه كودكان مي گويد:«چون در قمه زني خون جاري مي شود و اين حركت ريتم دار و با حركت هاي بدني و تكرار همراه است، قطعاً روي بچه ها اثر مي گذارد. برخي از بچه ها با ديدن اين عمل دچار رعب و هراس شده و  حالت چندش به آنان دست مي دهد. حالا اگر كودكي يا بزرگسالي به اين مسئله به عنوان پديده مذهبي نگاه كند، ممكن است قمه زني در آينده باعث گريز او از مذهب شود.»
وي قمه زني را داراي رنگ مذهبي امّا شبهه مذهب مي داند و مي گويد:«اعمالي مثل قمه زني جنبه محدود نگري فكري دارد و اگر از بيشتر افرادي كه دست به اين كار مي زنند، سؤال كنيد كه اين قيام براي چه بود، شايد نتوانند پاسخ درستي بدهند. فردي كه بدون هيچ دليلي خود زني مي كند، به اين شناخت نرسيده كه در عرفان اسلامي بدن متعلق به فرد نيست ، بلكه اعضاي بدن ما، امانت به خداوتدي است و حق نداريم با امانت اين گونه رفتار كنيم. البته بديهي است كه مسئله شهادت و جانبازي در راه خدا عين عرفان است و نبايد آن را با اين مسئله اشتباه گرفت.»همانگونه كه بررسي شد، قمه زني بر روي فرد و جامعه تاْثيرات منفي مي گذارد. افراد قمه زن هم به خود آسيب مي رسانند و هم به جامعه، قمه زن مي تواند با مراجه به بانك خون، خون خود را به بيماراني كه نياز به خون دارند، هديه نمايد كه عملي خداپسندانه است.

 

نماز نخوانند، امّا قمه بزنند!

بهره  بردن دشمنان از اعمال موهني، همچون قمه زني ، در راه پيشبرد مقاصد خود، موضوعي است كه شايد كمتر به آن توجه شده است.مقام معظّم رهبري در اين مورد مطلب جالبي  رانقل فرموده اند:
من در دو سه سال قبل  از اين راجع به اين م«قمه زني» مطلبي را گفتم  و مردم عزيز ما آن مطلب را با تمام وجود پذيرفتند و عمل كردند.اخيراًمطلبي را كسي به من گفت كه خيلي برايم جالب و عجيب بود؛ براي شما هم آن مطلب را نقل مي كنم.
كسي كه با مسائل كشور شوروي سابق و اين بخشي كه شيعه نشين است-جمهوري آذربايجان-آشنا بود، مي گفت:آن وقتي كه كمونيست ها بر منطقه آذربايجان-آشنا مي گفت آن وقتي كه كمونيست ها بر منطقه آذربايجان شوروي سابق مسلط شدند،همه آثار اسلامي را از آنجا محو كردند؛ مثلاً مساجد را به انبار تبديل كردند:سالن هاي ديني و حسينيه ها را به چيزهاي ديگري تبديل كردند و هيچ نشانه هايي ازاسلام و دين و تشيع باقي نگذاشتند؛فقط يك چيز را باقي گذاشتند و آن «قمه زني» بود! دستورالعمل رؤساي كمونيستي به زير دستان خودشان اين بود كه مسلمانان حق ندارند نماز بخوانند؛نماز جماعت برگزار كنند؛ قرآن بخوانند؛ عزاداري كنند؛ هيچ كار ديني نبايد بكنند، امّا اجازه دارند قمه بزنند!چرا؟ چون خود قمه زدن، براي آنها يك وسيله تبليغ بر ضد دين و بر ضد تشيع بود! بنابراين، گاهي دشمن از بعضي چيزها اين گونه عليه دين استفاده مي كند.هر جا خرافات به ميان بيايد، دين خالص بدنام خواهد شد.